ทำไมเตาถ่านไทยชื่อ "อั้งโล่"?

ทำไมเตาถ่านไทยชื่อ "อั้งโล่"?

ชื่อนี้... มาจากไหน? ของใช้ในครัวไทยที่มีอยู่เกือบทุกบ้านเมื่อร้อยกว่าปีก่อน... แต่คำที่เราเรียกมันทุกวัน ไม่ใช่ภาษาไทยแม้แต่คำเดียว สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ บันทึกไว้ชัดว่า คำว่า "อั้งโล่" คือคำยืมจากภาษาจีนแต้จิ๋ว เรื่องเริ่มต้นเมื่อชุมชนชาวจีนโพ้นทะเลอพยพเข้ามาตั้งรกรากในแผ่นดินไทย... เชื่อกันว่าพวกเขานำวัฒนธรรมการใช้เตาดินเผาที่ใช้ถ่านเป็นเชื้อเพลิงเข้ามาด้วย เรียกในภาษาแต้จิ๋วว่า "อั้งโล่" แต่สิ่งที่ไม่มีใครคาดคิด คือเตาใบนี้ไม่ได้อยู่แค่ในบ้านคนจีนเท่านั้น มันแพร่กระจายเข้าไปในครัวเรือนไทยอย่างรวดเร็ว กลายเป็นของใช้ประจำบ้านที่พบเห็นได้ทั่วไป ทายสิ... เตาอั้งโล่ใบนี้ทำจากอะไร ดินเหนียว หรือโลหะ? ...ถูกต้อง ดินเผาล้วน ๆ ขึ้นรูปด้วยมือ แล้วเผาให้แกร่งด้วยไฟแรง กลับกลายเป็นว่า เตาใบเล็กนี้กลายเป็นเครื่องมือทำมาหากินของแม่ค้าหาบเร่ทั่วเมือง หาบก๋วยเตี๋ยว หาบขนมหวาน ต่างพึ่งพาไฟจากถ่านในเตาอั้งโล่ทั้งสิ้น ควันเบา ๆ ลอยคลุ้งตามตรอกตลาดทุกเช้า กลิ่นถ่านคลอไปกับไอน้ำซุปร้อน ๆ แหล่งผลิตที่ทำเตาแบบนี้อย่างเป็นล่ำเป็นสัน อยู่ที่ราชบุรี ย่านชุมชนช่างปั้นดินเผาโบราณ ที่นั่นไม่ได้ปั้นแค่โอ่งน้ำใบใหญ่ แต่ยังปั้นเตาอั้งโล่ส่งขายไปทั่วภาคกลาง สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดราชบุรีบันทึกไว้ว่า ช่างปั้นที่นี่สืบทอดฝีมือกันมาแต่โบราณ มือที่นวดดินเหนียวรู้ดีว่าต้องขึ้นรูปแบบไหนให้ไฟลุกทน ให้ความร้อนกระจายพอดี แต่กาลเวลาไม่หยุดรอใคร... เมื่อเตาแก๊สค่อย ๆ เข้ามาแทนที่ ความสะดวกที่มากับปุ่มหมุนเดียว ทำให้เตาอั้งโล่ถูกเก็บเข้ามุมบ้านทีละใบ ทีละใบ ทว่าในบางมุมของเมือง... ร้านก๋วยเตี๋ยวเก่าแก่บางแห่งยังจุดถ่านในเตาอั้งโล่ทุกเช้าเหมือนเดิม เพราะรสชาติที่ได้จากไฟถ่าน... เตาแก๊สให้ไม่ได้ เตาใบเล็กที่มีชื่อจากแดนไกล กลับกลายเป็นส่วนหนึ่งของครัวไทยอย่างแยกไม่ออก มันคือรอยต่อของสองวัฒนธรรมที่หลอมรวมกันจนแทบมองไม่เห็นเส้นแบ่ง เป็นเครื่องเตือนใจว่า ของธรรมดาที่สุดในบ้านเรา บางทีก็มีเรื่องราวข้ามแผ่นดินซ่อนอยู่เสมอ