เงินรูปร่างคล้ายลูกปืน ใช้จริงในอดีตไทย

เงินรูปร่างคล้ายลูกปืน ใช้จริงในอดีตไทย

กว่าหกร้อยปีก่อน... ถ้าคุณเดินเข้าตลาดเก่าสมัยสุโขทัย แล้วเห็นพ่อค้าควักเงินก้อนกลมๆ ประหลาดออกมาจ่าย... คุณอาจต้องมองซ้ำ เพราะมันไม่เหมือนเหรียญที่คุณรู้จักเลย หน้าตาคล้ายลูกปืนโบราณ จนชาวต่างชาติที่มาค้าขายกับสยาม ต้องเรียกมันว่า "Bullet Coin" นี่คือเงินพดด้วง เงินตราไทยแท้ ที่ใช้กันมานานหลายร้อยปี ตั้งแต่สุโขทัย อยุธยา จนถึงต้นรัตนโกสินทร์ แต่ทำไมต้องเป็นรูปทรงแบบนี้...? ช่างทองโบราณ นำแท่งเงินบริสุทธิ์มาเผาไฟจนร้อนแดง แล้วใช้ค้อนทุบปลายทั้งสองข้างให้งอเข้าหากัน ทุบซ้ำแล้วซ้ำเล่า จนเงินก้อนนั้นขดตัวเป็นวง... มีข้อสันนิษฐานว่าชื่อ "พดด้วง" มาจากรูปทรงที่ขดคล้ายตัวด้วงนั่นเอง กลับกลายเป็นว่า... เงินก้อนเล็กๆ นี้ ไม่ใช่ใครจะทำขึ้นใช้ตามใจ ในสมัยอยุธยา ทางการห้ามราษฎรผลิตเงินตราขึ้นเองโดยเด็ดขาด เงินพดด้วงทุกก้อนต้องมีตราประทับสองดวง คือตราประจำแผ่นดิน และตราประจำรัชกาล ใครลอบทำปลอม... โทษถึงตาย ทายสิ... เงินพดด้วงชนิดราคาสูงสุดที่เรียกว่า "ชนิดชั่ง" นั้น หนักแค่ไหน? คำตอบคือ... หนักกว่าหนึ่งกิโลกรัม เพียงเหรียญเดียว ต้องถือด้วยสองมือ นึกภาพพ่อค้าแบกเงินก้อนนี้เดินทางค้าขายข้ามแผ่นดิน หนักทั้งกายและหนักทั้งความหมาย แต่แล้ว... วันหนึ่งโลกก็เปลี่ยน เมื่อการค้ากับต่างชาติเปิดกว้างขึ้นหลังสนธิสัญญาเบาว์ริง เงินก้อนกลมทุบมือแบบเดิมเริ่มไม่ทันโลกที่หมุนเร็วขึ้นทุกวัน พ.ศ. ๒๔๐๓ ในรัชกาลที่ ๔ จึงเริ่มผลิตเหรียญกษาปณ์แบบใหม่ รูปทรงกลมแบนตามแบบสากล เพื่อใช้แทนเงินพดด้วงที่เคยรับใช้แผ่นดินมายาวนาน เสียงค้อนทุบเงินที่เคยดังก้องในโรงหลอม... ค่อยๆ แผ่วเบาลง จนหายไปในที่สุด เงินพดด้วงจึงกลายเป็นเพียงตำนาน หลงเหลืออยู่ในตู้พิพิธภัณฑ์ เป็นพยานเงียบๆ ของยุคที่แผ่นดินไทยยังหลอมเงินด้วยมือ ด้วยไฟ และด้วยศรัทธาในแผ่นดินของตนเอง แม้รูปทรงเงินจะเปลี่ยนไปตามยุค... แต่ภูมิปัญญาที่ซ่อนอยู่ในก้อนเงินเล็กๆ นั้น ยังเตือนให้เรารู้ว่า บรรพบุรุษไทยไม่เคยหยุดสร้างสิ่งที่ไม่เหมือนใครในโลก