ทำไมไม้ไล่นกกา กลายเป็นเสียงศิลปินแห่งชาติ?

ทำไมไม้ไล่นกกา กลายเป็นเสียงศิลปินแห่งชาติ?

ทุ่งนาอีสานยามเย็น... ลมพัดผ่านรวงข้าว เสียงหนึ่งดังแทรกขึ้นมา เป๊าะ แป๊ะ เป๊าะ แป๊ะ นั่นคือเสียงของ "เกราะลอ" ไม้ท่อนเล็กร้อยด้วยเถาวัลย์ แขวนไว้ริมนา ชาวบ้านตีมันเพื่อไล่นกกาไม่ให้มากินข้าว... เป็นของธรรมดาที่ทุกบ้านมี ไม่มีใครมองว่ามันมีค่าอะไร แต่ชายคนหนึ่ง... เปลื้อง ฉายรัศมี ชาวกาฬสินธุ์ กลับได้ยินสิ่งที่คนอื่นไม่ได้ยิน เขาเริ่มทดลองตัดไม้แต่ละท่อนให้สั้นยาวต่างกัน เคาะแล้วฟัง เคาะแล้วปรับ ครั้งแล้วครั้งเล่า ทายสิ... ท่านต้องทดลองไม้กี่แผ่น กว่าจะได้เสียงที่ลงตัวเป็นทำนอง? ไม่มีใครนับได้แน่ชัด มีแต่ความเพียรที่ไม่เคยหยุด กลับกลายเป็นว่า... ไม้ไล่นกธรรมดาชิ้นนั้น ค่อยๆ เรียงตัวเป็นแถว กลายเป็นเครื่องดนตรีที่บรรเลงเป็นทำนองได้อย่างเป็นระบบ ทว่าที่อีสานยังมีอีกสิ่งหนึ่ง เรียกว่า "โปง" ไม้ไผ่หรือเหล็กแขวนคอวัวควาย ใช้บอกตำแหน่งสัตว์ในทุ่ง คนละชิ้น คนละหน้าที่กับเกราะลอโดยสิ้นเชิง แต่เมื่อชื่อเครื่องดนตรีใหม่นี้ถูกตั้งขึ้น กลับนำสองคำมารวมกัน "โปง" กับ "ลาง" กลายเป็นชื่อที่เราคุ้นหูกันทุกวันนี้... "โปงลาง" ปี 2529 ครูเปลื้อง ฉายรัศมี ได้รับการยกย่องเป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง ดนตรีพื้นบ้าน เกียรติยศที่ไม่มีใครคาดคิดว่าจะเกิดขึ้นจากไม้ไล่นกในนาข้าว ท่านจากไปเมื่อปี 2542 ทิ้งไว้เพียงเสียงไม้ที่ยังก้องอยู่ทั่วแผ่นดินอีสาน ที่จังหวัดกาฬสินธุ์ ทุกวันนี้ยังมีแหล่งเรียนรู้ ให้คนรุ่นหลังได้สัมผัสจุดเริ่มต้นของเสียงนี้ จากของธรรมดาที่ไม่มีใครมองเห็นค่า... สู่มรดกทางเสียงที่ทั้งแผ่นดินอีสานภาคภูมิใจ นี่คือบทพิสูจน์ว่า ความเพียรของคนคนเดียว เปลี่ยนของต่ำต้อยให้กลายเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ทางวัฒนธรรมได้จริง