ทำไมอีสานต้องหมักปลาไว้กินทั้งปี?

ทำไมอีสานต้องหมักปลาไว้กินทั้งปี?

หมักไว้ทำไม... ในเมื่อปลาสดๆ ก็กินได้เลย? คำถามนี้อาจผุดขึ้นในใจใครหลายคนที่เห็นไหปลาแดกวางเรียงหน้าบ้านคนอีสาน แล้วคำตอบจริงๆ ก็ง่ายมากจริงๆ — ในเมื่อฤดูน้ำหลากมา ปลาน้ำจืดจะพากันชุกชุมที่สุดในรอบปี เพียงแต่อีสานไม่มีทะเล การจับได้มากนั้นอยู่ได้ไม่นาน ปลาสดเสี่ยงเน่าเสียในอากาศร้อนชื้นของแผ่นดินใต้ภาค แต่พอฤดูแล้งมาเยือน แม่น้ำลำคลองแห้งขอด หาปลาสดไม่ได้อีกแล้ว นี่คือที่มาของภูมิปัญญาการหมักปลา: เชื่อกันว่าบรรพบุรุษคิดค้นวิธีนำปลาที่จับได้มาคลุกเกลือกับรำข้าว อัดลงไหดินเผาจนแน่น ปิดฝาสนิท แล้วปล่อยให้เวลาทำหน้าที่ของมันเอง กลับกลายเป็นว่า... ยิ่งหมักนาน กลิ่นและรสยิ่งเข้มข้น ปลาที่เคยจะเน่าเสียกลับกลายเป็นของกินที่อยู่ได้ข้ามฤดู นี่คือที่มาที่เล่าขานกันว่าเป็นกำเนิดของ "ปลาแดก" อาหารสำคัญของครัวอีสาน ทายสิ... คุณอยู่ทีมไหน ทีมได้กลิ่นแล้วหิว หรือทีมยังไม่กล้าลองสักคำ? กลิ่นหอมฉุนที่คนนอกอาจร้องยี้ กลับเป็นกลิ่นที่คนอีสานไกลบ้านคิดถึงที่สุด มันคือรสของบ้าน รสของแม่ รสของฤดูกาลทั้งปีที่ถูกเก็บไว้ในไหใบเดียว นี่ไม่ใช่แค่วิธีถนอมอาหารธรรมดา แต่คือปัญญาของคนที่อยู่ร่วมกับธรรมชาติ... รู้จักเก็บเกี่ยวในยามอุดม เพื่อให้มีกินในยามขาดแคลน ปลาแดกจึงไม่ใช่แค่เครื่องปรุงรส แต่คือบทเรียนของการอยู่รอดที่ส่งต่อกันมาโดยไม่ต้องมีตำราเล่มไหน