ของเล่นโบราณ ไม่ใช่แค่สังกะสีอย่างที่คิด

ของเล่นโบราณ ไม่ใช่แค่สังกะสีอย่างที่คิด

เสียงไขลาน... แผ่นดีบุกเสียดสีกัน... เสียงเดียวที่ดังขึ้นในบ้านเก่าหลังนี้ ทุกครั้งที่มีคนมาเยี่ยม ที่ตำบลท่าวาสุกรี อำเภอพระนครศรีอยุธยา บ้านหลังนี้เคยเป็นแค่ที่อยู่ธรรมดา... แต่กลับกลายเป็นพิพิธภัณฑ์ที่รวบรวมของเล่นจากยุคที่แทบไม่มีใครจดจำได้อีกแล้ว เจ้าของบ้านคือ ศ.เกริก ยุ้นพันธ์ ผู้ได้รับยกย่องเป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์ ประจำปี พ.ศ.2565 แต่สิ่งที่ท่านสะสมไว้ ไม่ใช่หนังสือหรือบทกวี... กลับเป็นของเล่นเก่าที่คนไทยรุ่นก่อนเคยกำไว้ในมือ ทายสิ... ของเล่นในตู้กระจกใบนี้ ทำจากอะไร ดิน หิน หรือสังกะสี? คำตอบคือ... ทั้งหมดเลย เพราะที่นี่ไม่ได้มีแค่ของเล่นสังกะสีไขลานอย่างที่คนส่วนใหญ่นึกถึง แต่ยังมีของเล่นที่ทำจากดิน จากหิน จากกระดาษ จากแก้ว จากกระเบื้อง จากตะกั่ว จากเซลลูลอยด์ และพลาสติกยุคแรก... วางเรียงกันเหมือนเส้นเวลาของวัสดุที่มนุษย์ใช้สร้างความสุขให้เด็กๆ บางตัวไขลานแล้วเดินได้ บางตัวต้องผลักไสด้วยมือ บางตัวใส่ถ่านแล้วมีไฟกระพริบ... แต่ที่ทุกชิ้นเหมือนกันคือ... มันเคยอยู่ในมือของเด็กคนหนึ่ง ในบ้านหนึ่ง เมื่อหลายสิบปีก่อน เมื่อวันที่ 8 ตุลาคม พ.ศ.2551 บ้านหลังนี้เริ่มเปิดประตูรับคนแปลกหน้าเป็นครั้งแรก... ตั้งแต่นั้นมา มันไม่เคยหยุดต้อนรับคนที่อยากย้อนกลับไปหาความทรงจำวัยเด็ก พื้นที่ 2 ไร่ 1 งาน ถูกแบ่งเป็นสองส่วน... ส่วนพักผ่อนกลางแจ้งที่ร่มไม้แผ่คลุม และส่วนจัดแสดงภายในอาคารที่แสงแดดยามบ่ายลอดผ่านหน้าต่าง ตกกระทบผิวสังกะสีเก่าจนเป็นประกายราวกับของเล่นเหล่านั้นยังมีชีวิต ในบริเวณเดียวกันยังมีส่วนที่จัดแสดงงานเขียนและงานศิลปะของครูเกริกอยู่ด้วย... เหมือนบอกเป็นนัยว่า ของเล่นกับตัวหนังสือ ก็คือความทรงจำแบบเดียวกัน แค่ต่างรูปร่าง แต่สิ่งที่ไม่มีใครคาดคิดคือ... พิพิธภัณฑ์นี้ไม่ได้สร้างมาเพื่ออวดของสะสม มันสร้างมาเพื่อกันไม่ให้ความทรงจำของคนรุ่นก่อนสูญหายไปกับกาลเวลา เพราะของเล่นชิ้นหนึ่ง... อาจเป็นเพียงเศษดีบุกในสายตาคนยุคนี้ แต่สำหรับคนที่เคยกำมันไว้ในมือ มันคือทั้งวัยเด็กที่หายไปแล้ว ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธรบันทึกไว้ว่า พิพิธภัณฑ์เปิดวันอังคารถึงอาทิตย์ เวลา 09.00-16.00 น. ... ประตูที่เปิดรอทุกคนที่อยากเดินกลับไปหาตัวเองในวันวาน