เงินไทยใช้มาหลายร้อยปี แต่จบในปีเดียว?!

เงินไทยใช้มาหลายร้อยปี แต่จบในปีเดียว?!

ลองนึกภาพเงินที่ไม่ได้แบนราบอย่างเหรียญในกระเป๋าคุณวันนี้... แต่เป็นก้อนกลมขดตัว คล้ายตัวด้วงที่ม้วนงอ นี่คือ "พดด้วง" เงินตราที่มีเอกลักษณ์โดดเด่นในประวัติศาสตร์สยาม กรมธนารักษ์บันทึกไว้ว่า... พดด้วงเกิดจากแท่งเงินที่ถูกดัดโค้งจนปลายทั้งสองข้างจรดกัน แล้วช่างจะตอกตราประจำรัชกาลลงไปตรงกลาง เสียงค้อนกระทบเงินในโรงตีเงินโบราณ... ความร้อนจากเตาหลอมที่ลนแท่งเงินให้อ่อนตัวพอจะดัดได้... ทุกขั้นตอนล้วนต้องใช้ฝีมือช่างที่ผ่านการฝึกมานาน เงินก้อนกลมนี้อยู่คู่แผ่นดินสยามมายาวนานหลายร้อยปี... ตั้งแต่สมัยสุโขทัย ผ่านอยุธยา เรื่อยมาจนถึงรัตนโกสินทร์ ผู้คนใช้มันซื้อขาย เก็บออม ส่งต่อจากรุ่นสู่รุ่น เหมือนมันจะอยู่ตลอดไป ทายสิ... คุณคิดว่าอะไรคือสาเหตุที่ทำให้พดด้วงต้องเปลี่ยนแปลง การค้ากับต่างชาติที่ขยายตัว หรือเทคโนโลยีที่ก้าวไปไกลกว่า? คำตอบคือ... ทั้งสองอย่างพร้อมกัน หลังสนธิสัญญาเบาว์ริง พ.ศ. 2398 การค้าระหว่างประเทศของสยามเปิดกว้างอย่างที่ไม่เคยเป็นมาก่อน เงินตราต้องหมุนเวียนเร็วขึ้น มากขึ้น... แต่การตีพดด้วงแต่ละก้อนต้องใช้ช่างฝีมือ ใช้เวลา ใช้ความประณีต ผลิตไม่ทัน... นี่คือจุดเปลี่ยนที่แท้จริง พิพิธภัณฑ์เงินตรา ธนาคารแห่งประเทศไทย ระบุว่า... เมื่อความต้องการเงินตราพุ่งสูงเกินกำลังผลิตแบบดั้งเดิม สยามจึงต้องมองหาระบบใหม่ เหรียญกษาปณ์แบบแบนที่ผลิตด้วยเครื่องจักรจึงเริ่มเข้ามาแทนที่ทีละน้อย แต่สิ่งที่น่าสนใจคือ... การเปลี่ยนแปลงที่ค่อยเป็นค่อยไปนั้น สุดท้ายจบลงด้วยการประกาศอย่างเป็นทางการ ในช่วงปลายรัชกาลที่ 5 ราชสำนักประกาศยกเลิกการใช้เงินพดด้วงทั้งหมด เปลี่ยนผ่านสู่เหรียญแบบสากลอย่างเบ็ดเสร็จ เงินที่คนไทยถือคุ้นมือมาหลายชั่วอายุคน... จบบทบาทลงในช่วงเวลาสั้น ๆ ของประวัติศาสตร์