ชุมชนแพสุดท้ายของไทย เหลือที่นี่ที่เดียว

ชุมชนแพสุดท้ายของไทย เหลือที่นี่ที่เดียว

ปี 2541... คำสั่งย้ายชุมชนแพแม่น้ำน่านที่พิษณุโลก ทำให้เรือนไม้กว่าร้อยหลังต้องขึ้นจากน้ำเป็นครั้งสุดท้าย แต่ที่แม่น้ำสะแกกรัง จังหวัดอุทัยธานี... เรื่องราวกลับไม่จบแบบนั้น ยามเช้า สายหมอกลอยเรี่ยผิวน้ำ เสียงคลื่นเบาๆ กระทบแพลูกบวบไม้ไผ่ เรือนไม้หลังจั่วเรียงตัวกันแน่น บางหลังมีธูปเทียนจุดไว้หน้าประตู บางหลังกำลังตากปลาแรด ปลาเทโพ ที่จับได้เมื่อคืน สิ่งที่หลายคนไม่รู้คือ... เรือนแพเหล่านี้ไม่ใช่สิ่งปลูกสร้างผิดกฎหมาย ทุกหลังมีเลขที่บ้าน มีทะเบียนบ้านรับรอง เหมือนบ้านบนบกทั่วไป ทายสิ... ในปี 2564 มีเรือนแพที่นี่ได้รับการบูรณะไปแล้วกี่หลัง? คำตอบคือ 89 หลัง ที่ซ่อมแซมเสร็จแล้ว และอีก 33 หลัง ที่กำลังอยู่ระหว่างดำเนินการ โดยความร่วมมือของหลายหน่วยงานทั้งภาครัฐและชุมชน ที่ร่วมกันฟื้นฟูให้วิถีเรือนแพยังคงอยู่ต่อไป ทว่า... ก่อนจะมาเป็นชุมชนที่ต้องช่วยกันรักษาไว้ ที่นี่เคยรุ่งเรืองด้วยสายน้ำสองสาย เจ้าพระยาและสะแกกรัง ที่หล่อเลี้ยงปลานานาชนิดให้ชุกชุม จนกลายเป็นฐานอาชีพของคนหาปลามาหลายชั่วอายุ ลุงบุญสม พูลสวัสดิ์ ชาวแพในชุมชน เล่าว่าครอบครัวของเขาเคยล่องเรือกระแชงบรรทุกไม้ไผ่มาจากทางอยุธยา ทวนน้ำเจ้าพระยาขึ้นสู่สะแกกรัง แต่ละครั้งต้องถ่อและแจวเรือกันเอง ใช้เวลานานถึงครึ่งเดือน กลับกลายเป็นว่า ความยากลำบากเหล่านั้น คือสิ่งที่หลอมให้ชุมชนแพผูกพันกับสายน้ำอย่างลึกซึ้ง จนแม้ยุคสมัยเปลี่ยน คนอื่นย้ายออกไปหมดแล้ว... ที่นี่ยังเลือกจะอยู่ วันนี้ เมื่อพระอาทิตย์ตกลงริมสะแกกรัง แสงทองสาดกระทบผิวน้ำ เงาเรือนแพทอดยาว เสียงเด็กๆ วิ่งเล่นบนพื้นไม้ระแนง กลิ่นอาหารเย็นลอยมาจากครัวไม้เก่า... นี่คือภาพวิถีชีวิตริมน้ำที่หาชมได้ยากยิ่งในปัจจุบัน ไม่ใช่เพราะโชคช่วย แต่เพราะคนที่นี่เลือกจะไม่ปล่อยให้วิถีชีวิตริมน้ำจางหายไปตามกาลเวลา และนั่นคือคำตอบว่า ทำไมสะแกกรังจึงเหลือเป็นที่เดียวในไทย ที่ยังมีคนอาศัยอยู่บนสายน้ำ อย่างแท้จริง