พดด้วง เงินตรารูปร่างประหลาด อยู่คู่สยาม 600 ปี

พดด้วง เงินตรารูปร่างประหลาด อยู่คู่สยาม 600 ปี

เชื่อกันว่าในสมัยสุโขทัย ช่างเงินหลวงนั่งอยู่หน้าเตาไฟ มือข้างหนึ่งถือแท่งเงินบริสุทธิ์ อีกข้างถือคีม ค่อยๆ ตัดเป็นท่อนสั้น แล้วม้วนปลายทั้งสองเข้าหากันจนเป็นก้อนกลม คล้ายตัวด้วงที่ขดตัวหลบภัย... นี่ไม่ใช่ความบังเอิญ แต่คือมาตรฐานเงินตราของแผ่นดินสยาม กรมศิลปากรและพิพิธภัณฑ์ธนาคารแห่งประเทศไทยระบุตรงกันว่า พดด้วงใช้ต่อเนื่องมาตั้งแต่สุโขทัยจนถึงรัชกาลที่ 5... แต่ละรัชกาลจะประทับตราประจำแผ่นดินต่างกัน บ้างเป็นตราครุฑ บ้างเป็นตราพระแสงจักร บ้างเป็นตราพระมหามงกุฎ... ตราเหล่านี้คือลายเซ็นของยุคสมัย บอกได้ทันทีว่าเงินก้อนนี้เกิดในรัชกาลไหน ทายสิ... กว่าจะได้พดด้วงหนึ่งชิ้น ช่างต้องผ่านกี่ขั้นตอน? หลอม... ตัด... ม้วน... แล้วตอกตรา ครบสี่ขั้นตอน ทำด้วยมือล้วนทุกชิ้น ไม่มีเครื่องจักรใดช่วย แต่ความประณีตนี้เอง กลับกลายเป็นจุดอ่อนเมื่อโลกเปลี่ยน... เมื่อการค้าขยายตัว เรือสินค้าจากต่างแดนหลั่งไหลเข้าสยามมากขึ้นทุกปี ความต้องการเงินตราก็เพิ่มขึ้นตาม แต่ช่างฝีมือกลับผลิตได้เท่าเดิม เพราะพดด้วงทุกชิ้นต้องอาศัยแรงคนล้วนๆ สิ่งที่ไม่มีใครคาดคิดคือ... วันหนึ่งเงินตราที่อยู่คู่แผ่นดินมานานกว่าหกศตวรรษ จะต้องหลีกทางให้เทคโนโลยีใหม่ ปี พ.ศ. 2447 รัชกาลที่ 5 โปรดให้ยกเลิกพดด้วงจากการเป็นเงินตราที่ชำระหนี้ได้ตามกฎหมาย เปลี่ยนมาใช้เหรียญกลมแบนที่ผลิตด้วยเครื่องจักรแทน... รวดเร็วกว่า เท่ากันทุกเหรียญ ตอบโจทย์การค้าที่ขยายตัวไม่หยุด พดด้วงจึงกลายเป็นเพียงความทรงจำ... แต่ไม่ใช่ความทรงจำที่จางหาย เพราะทุกวันนี้ในตู้กระจกของพิพิธภัณฑ์ธนาคารแห่งประเทศไทย พดด้วงยังคงนอนสงบนิ่ง เป็นประจักษ์พยานว่าครั้งหนึ่ง แผ่นดินนี้เคยมีเงินตราที่ไม่เหมือนใคร... ทำด้วยมือ ทำด้วยศรัทธา ทำด้วยภูมิปัญญาที่เครื่องจักรยากจะทดแทนได้ 600 ปีของพดด้วง ไม่ได้สอนแค่เรื่องเงินตรา... แต่สอนว่าทุกสิ่งที่ยิ่งใหญ่ ล้วนเริ่มจากรายละเอียดเล็กๆ ที่ทำด้วยความตั้งใจ