ม้าก้านกล้วยตัวนี้ ทำไมยืนได้เอง?

ม้าก้านกล้วยตัวนี้ ทำไมยืนได้เอง?

ลองนึกภาพก้านกล้วยเขียวสด ๆ หนึ่งท่อน... ไม่มีเครื่องมือช่าง ไม่มีกาว ไม่มีตะปู มีแค่มีดพกเล่มเดียวกับมือของเด็กคนหนึ่ง แต่ไม่กี่นาทีถัดมา ก้านกล้วยท่อนนั้นกลับกลายเป็น "ม้า" ที่ยืนตรงอยู่บนพื้นดินได้เอง... ไม่ล้ม ไม่เอียง เหมือนมีใครสะกดมันไว้ ตามบันทึกในโครงการสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ ของเล่นแบบนี้เคยพบได้ทั่วไปในสังคมชนบทไทย ก่อนที่ของเล่นสำเร็จรูปแบบสั่นกะสีและพลาสติกจะเข้ามาแทนที่... ม้าก้านกล้วยเป็นหนึ่งในนั้น เคียงข้างกังหันใบลานที่หมุนตามแรงลม และตุ๊กตากะลามะพร้าวที่แกะเป็นหน้าคน ทายสิ... ม้าก้านกล้วยที่ยืนได้เองต้องมีกี่ขา? สาม หรือ สี่? คำตอบคือ... ขึ้นอยู่กับมือคนผ่า แต่ที่สำคัญกว่าจำนวนขา คือ "จุดตัด" ตรงที่ก้านกล้วยแยกออกจากกัน เด็กสมัยก่อนรู้ว่าต้องผ่าให้ลึกพอ ไม่ตื้นไม่ลึกเกินไป ให้น้ำหนักของก้านกล้วยเองถ่วงลงตรงกลาง... เหมือนธรรมชาติออกแบบสมดุลไว้ให้แล้ว มนุษย์แค่รู้จักดึงมันออกมา แต่สิ่งที่ไม่มีใครคาดคิดคือ... ก้านกล้วยแต่ละท่อนมักไม่ยืนเหมือนกันสองตัว ความชื้น ความสดของใบ แม้แต่มุมที่แดดส่องตอนตัด ล้วนทำให้ม้าแต่ละตัวมีจังหวะยืนต่างกันไป กลายเป็นว่าของเล่นที่ดูเรียบง่าย กลับไม่มีสูตรตายตัวที่แน่นอน กลับกลายเป็นว่า เด็กที่เล่นของเล่นนี้ ไม่ได้แค่เล่น... แต่กำลังฝึกสังเกต ฝึกมือ ฝึกความอดทนกับวัสดุที่ธรรมชาติให้มาโดยไม่ต้องซื้อ ไม่ต้องรอใคร ในวันที่ของเล่นพลาสติกเต็มชั้นวาง เรื่องราวของก้านกล้วยท่อนหนึ่งอาจดูเล็กเกินจะจดจำ... แต่ตามบันทึกของสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ นี่คือร่องรอยของภูมิปัญญาที่เคยอยู่ในมือเด็กไทยจำนวนมาก ก่อนที่โลกจะเปลี่ยนไป บางทีความคิดสร้างสรรค์ที่แท้จริง... อาจไม่ได้อยู่ในร้านของเล่นราคาแพง แต่อยู่ในก้านกล้วยหลังบ้าน ที่รอให้ใครสักคนหยิบมีดขึ้นมาผ่า